INEC na shirin ɗaukar mataki kan ’yan takarar da suka karya Dokar Zaɓe.

INEC na shirin ɗaukar mataki kan ’yan takarar da suka karya Dokar Zaɓe. Hukumar Zaɓe Mai Zaman Kanta ta Ƙasa (INEC) na duba yiwuwar ɗaukar mataki kan wasu ’yan takara da zaɓen fidda gwani ko tsarin samun tikitin jam’iyyunsu ya saba wa wasu tanade-tanaden Electoral Act 2026, bayan hukuncin Kotun Ƙoli da aka yanke ranar 24 ga Satumba 2026.

Kotun Ƙolin ta amince da ƙarar INEC, tare da dawo da Sashe na 77(5), 77(6), 77(7) da 84(2) na Electoral Act 2026, bayan Kotun Ɗaukaka Ƙara ta soke waɗannan tanade-tanaden a watan Yuli. Kotun Ƙolin ta ce tanade-tanaden ba su saɓa wa Kundin Tsarin Mulkin Najeriya ba. Mene ne waɗannan sassa suka tanada?

Sashe na 77(5): Mutanen da sunayensu suke cikin rajistar mambobin jam’iyya da aka miƙa wa INEC aƙalla kwanaki 21 kafin zaɓen fidda gwani, taron jam’iyya ko babban taro, su ne kawai za su iya zaɓe ko a zaɓe su a irin wannan taro.

Sashe na 77(6): Jam’iyya ba za ta yi amfani da wata rajistar mambobi daban da wadda ta miƙa wa INEC wajen gudanar da zaɓen fidda gwani, taron jam’iyya ko babban taro ba.

Sashe na 77(7): Idan jam’iyya ta gaza miƙa rajistar mambobinta cikin wa’adin da doka ta tanada, ba za ta cancanci gabatar da ɗan takara a zaɓe ba.

Sashe na 84(2): Dokar ta tanadi cewa jam’iyyun siyasa su yi amfani da zaɓen fidda gwani kai tsaye (direct primary) ko tsarin yarjejeniya (consensus) wajen tantance ’yan takararsu. Me ya sa hakan zai iya shafar wasu ’yan takara?

A cewar rahoton Daily Trust, bayan hukuncin Kotun Ƙoli, INEC na duba wasu zabukan fidda gwani da aka gudanar da kuma ko an bi waɗannan tanade-tanaden.

Sai dai akwai muhimmin bayani: Kotun Ƙoli ba ta bayyana cewa duk wani ɗan takara da ya riga ya samu tikiti ya rasa takararsa kai tsaye ba.

Lauyoyin da suka yi magana kan hukuncin sun bayyana cewa akwai bambanci tsakanin tabbatar da ingancin sashe na doka da kuma yanke hukunci kan ko wani ɗan takara na musamman ya bi wannan sashe.

Saboda haka, batun ko wani ɗan takara ya saba wa doka zai iya buƙatar a binciki takamaiman yadda aka gudanar da zaɓen fidda gwani, rajistar mambobin jam’iyya, lokacin da aka miƙa rajistar ga INEC da sauran abubuwan da suka shafi takarar. Batun waɗanda suka sauya jam’iyyaWani ɓangare da ake magana a kai shi ne ’yan siyasar da suka sauya jam’iyya kusa da lokacin zaɓen fidda gwani. Idan sunayensu ba su cikin rajistar mambobin jam’iyyar da aka miƙa wa INEC a cikin wa’adin kwanaki 21, hakan na iya haifar da ƙalubale kan cancantarsu su shiga zaɓen fidda gwani — amma wannan zai dogara ne kan bayanan kowace takara da yadda kotu za ta fassara abin da ya faru. Menene matakin INEC yanzu?

Rahoton Daily Trust ya ce akwai alamun cewa INEC za ta fara aiki da hukuncin Kotun Ƙoli daga mako mai zuwa, musamman kan waɗanda aka gano sun karya tanade-tanaden da kotun ta dawo da su. Sai dai rahoton ya kuma nuna cewa har yanzu akwai tambayoyi kan yadda za a yi amfani da waɗannan tanade-tanaden ga zabukan fidda gwani da aka kammala tun kafin hukuncin Kotun Ƙoli.

Saboda haka, hukuncin Kotun Ƙoli ya dawo da dokokin, amma ba ya nufin an soke tikitin kowane ɗan takara kai tsaye. Abin da zai faru ga kowane ɗan takara zai danganta da yadda aka gudanar da tsarin da ya ba shi tikiti da kuma matakan da INEC ko kotuna za su ɗauka.